SỔ TAY LÂM SÀNG TIẾT NIỆU

SỔ TAY LÂM SÀNG TIẾT NIỆU
(Phiên bản dành cho Bác sĩ Nội trú & Bác sĩ trẻ hành nghề)
⸻

LỜI NÓI ĐẦU
Cuốn sổ tay này không được viết ra để thay thế Campbell-Walsh-Wein Urology, cũng không nhằm cạnh tranh với các hướng dẫn thực hành của AUA hay EAU.
Những tài liệu đó đã quá đầy đủ, quá chuẩn mực và quá quan trọng. Nhưng trong thực hành hằng ngày, đặc biệt là trong những ca trực đêm, giữa một bệnh viện đông bệnh nhân, thiếu thời gian, thiếu nhân lực và đôi khi thiếu cả sự hỗ trợ kịp thời, điều bác sĩ Nội trú cần không phải là thêm kiến thức, mà là một điểm tựa để ra quyết định an toàn.
Bệnh nhân không đến với chúng ta bằng tên chương sách. Họ đến vì tiểu máu, vì đau hông lưng, vì sốt, vì bí tiểu, vì lo sợ một kết quả xét nghiệm bất thường. Và trong khoảnh khắc đó, bác sĩ Nội trú là người đứng ở tuyến đầu: phải hỏi gì, khám gì, cho xét nghiệm nào, khi nào cần can thiệp, khi nào nên dừng lại và khi nào cần gọi hỗ trợ.
Cuốn sổ tay này được biên soạn từ chính những tình huống như vậy. Ở đây, chúng tôi không cố gắng trình bày đầy đủ mọi kiến thức tiết niệu học. Chúng tôi chọn lọc những nội dung gắn trực tiếp với quyết định lâm sàng, những điểm mà nếu làm sai có thể gây hại cho người bệnh, hoặc để lại hậu quả lâu dài cho chính bác sĩ trẻ.
Sổ tay này không khuyến khích làm nhiều hơn cần thiết. Ngược lại, nó nhấn mạnh việc biết dừng đúng lúc, biết theo dõi, biết chuyển tuyến, và biết thừa nhận giới hạn của mình, những điều mà sách giáo khoa hiếm khi nói rõ. Mỗi chương được xây dựng theo tư duy thực hành:
-Bệnh nhân thường đến với triệu chứng gì?
-Những chẩn đoán cần nghĩ đến trước tiên là gì?
-Xét nghiệm nào thật sự cần làm?
-Khi nào là cấp cứu?
-Khi nào nên can thiệp?
-Và những sai lầm nào bác sĩ Nội trú hay mắc phải nhất?

Cuốn sổ tay này dành cho bác sĩ Nội trú năm đầu còn bỡ ngỡ, cho bác sĩ Nội trú năm cuối đang gánh trực nặng, và cho những bác sĩ trẻ đã ra trường nhưng vẫn muốn giữ cho mình một cách hành nghề thận trọng, có trách nhiệm và tử tế với người bệnh. Nếu cuốn sổ này giúp bạn tránh được một quyết định vội vàng, giúp bạn nhận ra sớm một tình huống nguy hiểm, hoặc đơn giản là giúp bạn ngủ yên hơn sau một ca trực khó, thì nó đã hoàn thành mục tiêu của mình.

Sổ tay lâm sàng không dạy bạn trở thành người giỏi nhất. Nó giúp bạn trở thành một bác sĩ an toàn hơn, đáng tin cậy hơn, và xứng đáng với niềm tin của người bệnh.

--------------------

PHẦN I – TƯ DUY LÂM SÀNG & AN TOÀN NGƯỜI BỆNH
(Không làm hại – không làm quá – không bỏ sót)

1.Vai trò và trách nhiệm của Bác sĩ Nội trú tiết niệu
https://bsdohoangdung.com/vai-tro-va-trach-nhiem-cua-bac-si-noi-tru-tiet-nieu-detail50
2.Tư duy ra quyết định lâm sàng trong tiết niệu
https://bsdohoangdung.com/tu-duy-ra-quyet-dinh-lam-sang-cua-bac-si-noi-tru-tiet-nieu-detail49
3.Tiếp cận bệnh nhân tiết niệu: khai thác bệnh sử & khám đúng trọng tâm
https://bsdohoangdung.com/tiep-can-benh-nhan-tiet-nieu--khai-thac-benh-su---kham-dung-trong-tam-detail51
4.Đọc và diễn giải xét nghiệm thường gặp trong tiết niệu
https://bsdohoangdung.com/doc-va-dien-giai-xet-nghiem-thuong-gap-trong-tiet-nieu-detail52
5.Nguyên tắc sử dụng hình ảnh học (SA – CT – MRI) trong thực hành
6.An toàn người bệnh & phòng ngừa sai sót
7.Biến chứng thường gặp trong tiết niệu – nhận diện sớm & xử trí ban đầu

PHẦN II – TIẾP CẬN THEO TRIỆU CHỨNG (SYMPTOM-BASED)
(Bệnh nhân đến với triệu chứng, không đến với chẩn đoán)

8.Tiểu máu: tiếp cận – phân tầng nguy cơ – khi nào soi bàng quang
9.Đau hông lưng – sốt: phân biệt sỏi, nhiễm trùng, tắc nghẽn
10.Bí tiểu cấp & mạn: xử trí từng bước
11.Tiểu khó – tiểu yếu – tiểu đêm ở nam giới
12.Tiểu gấp – tiểu nhiều lần – són tiểu
13.Đau vùng chậu mạn tính ở nam giới

PHẦN III – THỦ THUẬT & CAN THIỆP CƠ BẢN
(Nội trú phải làm được – làm an toàn)

14.Đặt thông tiểu: chỉ định – kỹ thuật – biến chứng
15.Dẫn lưu đường tiết niệu trên (JJ, PCN): khi nào – làm sao – theo dõi
16.Nguyên lý nội soi tiết niệu
17.Năng lượng trong tiết niệu: điện – laser – ưu nhược điểm
18.Chăm sóc quanh phẫu thuật tiết niệu
19.Khi nào cần gọi hỗ trợ / hội chẩn trong mổ

PHẦN IV – NHIỄM TRÙNG & VIÊM TIẾT NIỆU
(Rất hay gặp – rất dễ làm sai)

20.Nhiễm trùng tiểu: phân loại – chọn kháng sinh hợp lý
21.Viêm đài bể thận – nhiễm trùng có tắc nghẽn
22.Viêm tiền liệt tuyến cấp & mạn
23.Viêm tinh hoàn – mào tinh
24.Bệnh lây truyền qua đường tình dục trong thực hành tiết niệu
25.Nguyên tắc xử trí nhiễm trùng nặng & phòng ngừa sốc nhiễm trùng

PHẦN V – SỎI TIẾT NIỆU & TẮC NGHẼN
(Xương sống của trực tiết niệu)

26.Sinh lý bệnh sỏi tiết niệu – những điều cần nhớ

27.Cấp cứu sỏi tiết niệu: khi nào mổ – khi nào chờ

28.Tán sỏi niệu quản & thận: chỉ định – lựa chọn phương pháp

29.Sỏi bàng quang

30.Phòng ngừa tái phát sỏi – tư vấn người bệnh

PHẦN VI – RỐI LOẠN TIỂU TIỆN & LƯU TRỮ
(Gặp hàng ngày ở phòng khám)

31.Sinh lý bàng quang – niệu đạo (phiên bản thực hành)
32.LUTS nam: tiếp cận & điều trị
33.Bàng quang tăng hoạt (OAB)
34.Tiểu đêm: phân biệt nguyên nhân
35.Són tiểu nam & nữ – nguyên tắc xử trí
36.Điều trị thuốc trong rối loạn tiểu tiện: chọn thuốc & tránh sai lầm
37.Tiết niệu người cao tuổi – những điểm cần đặc biệt lưu ý

PHẦN VII – TUYẾN TIỀN LIỆT
(Bệnh nhiều nhất – sai sót nhiều nhất)

38.Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (BPH): từ nội khoa đến can thiệp
39.Khi nào cần can thiệp BPH – chọn phương pháp phù hợp
40.PSA & tầm soát ung thư tuyến tiền liệt – hiểu đúng, làm đúng
41.Sinh thiết tuyến tiền liệt: chỉ định & biến chứng
42.Ung thư tuyến tiền liệt khu trú: điều trị & theo dõi
43.Ung thư tuyến tiền liệt tái phát – di căn – CRPC (tổng quan thực hành)

PHẦN VIII – BÀNG QUANG & ĐƯỜNG TIẾT NIỆU DƯỚI
(Không được bỏ sót ung thư)

44.Tiếp cận bệnh lý bàng quang lành tính
45.Ung thư bàng quang: chẩn đoán – phân tầng nguy cơ
46.TURBT: vai trò & giới hạn
47.Theo dõi sau điều trị ung thư bàng quang
48.Tổn thương niệu đạo & bàng quang do thủ thuật

PHẦN IX – PHỤ LỤC THỰC HÀNH
49.Các sai lầm thường gặp của BS Nội trú tiết niệu
50.Checklist trực tiết niệu
51.Khi nào nên can thiệp – khi nào nên dừng
52.Ghi nhớ nhanh: bảng tóm tắt quyết định lâm sàng
53.Tài liệu tham khảo chọn lọc từ Campbell 13, AUA, EAU

KẾT LUẬN
Sổ tay này không nhằm thay thế Campbell. Nó giúp BS Nội trú đứng vững qua ca trực, ra quyết định đúng, và chịu trách nhiệm với người bệnh.

BS CKI ĐỖ HOÀNG DŨNG

SỔ TAY LÂM SÀNG TIẾT NIỆU